صاحب نفس قدسى و فلكى * فاضل ذوفنون و طبع زكى حسن خلق و تواضعى كه به اوست * هر دو شاهد به خوبىاى كه در اوست بحر مواج علم معقول است * قمر برج علم منقول است رفع اللّه قدره الاعلى * شرح اللّه دره الاذكى و پرهيزكاران ديگر هم از تلامذهء ايشان ذو النفس القدسية و الخصال الملكية ، شعلهء ادراك و ذكا ، سيد مرتضى و متقى ، قدسى مآثر و نقاوت مظاهر ، ميرزا محمد خليل زاير كه بلاشبهه قابل امامت نمازاند . حقيقة وجود اين بزرگان عالىمقدار اقبال سركار دولت‌مدار است . . . » . « باب پنجم : اينكه نواب نامدار سلامت ! چون فضيلت نماز جماعت به نصوص قاطعهء قرآن مجيد و احاديث ثابت شده و حضرت سيد المرسلين و حضرات ائمهء معصومين - صلوات اللّه عليهم اجمعين - به تأكيد امر نموده‌اند ، و مجتهدين و محدثين و متقدمين و متأخرين در هر عصرى نماز به جماعت مىكردند و احدى از علماى اسلام ، انكار فضيلت اين نمىكند ، و هميشه حكام و سلاطين ، مروج و معين شرع متين بوده‌اند ، اگر به ذات مبارك ، اندكى متوجه اين امر شده در قلمرو دولت خداداد ، حكم به گزاردن نماز جماعت نمايند ، همه امتثال فرمان واجب الاذعان خواهند نمود و سيد دلدار على را ارشاد پيشنمازى فرمايند كه مروج ملت بيضا و شريعت غرّا خواهد بود و به بناى اين امر خير ، گوى سبقت در ميدان سعادت از همه خواهند ربود و به ذات مبارك هم اگر نماز پنجگانه را به اقتداى سيد دلدار على بگزارند هرجا نماز جماعت رواج خواهد يافت و ابدالآباد ثواب به روزگار فرخنده‌آثار عايد خواهد گرديد و از باقيات صالحات بندگان عالى متعالى خواهد بود . وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلًا . « 1 » » اين است عبارت رسالهء ملا على موصوف . بعد از اين به معونت « 2 » امور ديگر كه مؤلف آئينهء حق‌نما ذكر كرده سخن ملا على در دل نواب مرحوم استقرار يافت و چنين تصميم فرمود كه هرگاه اتفاق مراجعت جناب مولانا از وطن به بلدهء لكهنو افتد تكليف گزاردن نماز جماعت به آن عالىجناب نمايد . لهذا وقتى كه آن والامقام را مراجعت از وطن اتفاق افتاد نواب جنت‌مكان ، التماس گزاردن نماز به جماعت فرمود و در اين باب مبالغه از حد گذرانيد . علامهء مذكور از اولاد ذكور پنج پسر والاگهر داشت كه هريك از ايشان در فضل و تقوا و ديگر محامد لا تعد و لا تحصى نظير خود نداشتند ، على الخصوص جناب قبله و كعبهء دين و ايمان ، سلطان العلماء ، مولانا السيد محمد - طاب مشهده - [ 1199 - 1284 ه ق ] كه مرجع خلايق در رياست دينى و دنيوى بود اكبر اولاد آن جناب است . ديگر جناب مولانا السيد على [ متوفى 1259 ق ] ، و جناب

--> ( 1 ) . سورهء كهف ، آيهء 46 . ( 2 ) . معونت - يارى ، يارىگرى .